Da li loši rezultati nokaut faze ugrožavaju dodatno mjesto Premijer lige u Ligi šampiona?

2026-03-14 - 12:26

U utorak i srijedu nijedan od šest predstavnika Premijer lige nije uspio da pobijedi u prvom meču dvomeča osmine finala. Liverpul je poražen 1:0 na gostovanju Galatasaraju, dok je Mančester siti doživio težak poraz u Španiji, gdje ga je Real Madrid savladao rezultatom 3:0. Još dramatičniji bili su porazi londonskih klubova, jer je Čelsi izgubio 5:2 od Pari Sen Žermena, dok je Totenhem istim rezultatom poražen od Atletiko Madrida. Samo su Njukasl i Arsenal uspjeli da izbjegnu poraz. Njukasl je na svom terenu odigrao 1:1 protiv Barselone, dok je Arsenal identičan rezultat ostvario na gostovanju Bajeru iz Leverkuzena. Engleski klubovi nijesu bili mnogo uspješniji ni u ostalim evropskim takmičenjima. U Ligi Evrope Aston Vila je uspjela da slavi na gostovanju protiv Lila rezultatom 1:0, ali je Notingem Forest poražen istim rezultatom od danskog Midtjilanda. U Ligi konferencija Kristal Palas je na svom terenu odigrao bez golova protiv AEK-a iz Larnake. Takav niz rezultata pokrenuo je pitanje koje se sve češće pojavljuje među navijačima i analitičarima: može li slabija sedmica engleskih klubova ugroziti poziciju Premijer lige na tabeli UEFA koeficijenata i samim tim dodatno mjesto u Ligi šampiona? Podsjetimo, od prošle sezone Liga šampiona je proširena sa 32 na 36 klubova, a dva dodatna mjesta dodjeljuju se ligama koje imaju najbolji sezonski koeficijent u evropskim takmičenjima. Prošle godine Engleska je bila prva na toj listi, ispred Španije, pa su petoplasirani klubovi iz Premijer lige i La Lige – Njukasl i Viljareal – dobili priliku da igraju u elitnom takmičenju. Engleska i ove sezone vodi na tabeli koeficijenata, ali rezultati iz prve runde nokaut faze otvorili su pitanje da li bi ta prednost mogla da bude ugrožena. Matematika, međutim, kaže da je takav scenario gotovo nemoguć. Analitički modeli pokazuju da Engleska ima čak 99,9 odsto šansi da sezonu završi među dvije najbolje zemlje na UEFA tabeli koeficijenata, što znači da bi dodatno mjesto u Ligi šampiona praktično trebalo da ostane u rukama Premijer lige. Način na koji se koeficijent računa zapravo je relativno jednostavan. Svaka pobjeda u evropskim takmičenjima donosi dva boda, dok remi donosi jedan. U kvalifikacijama i plej-of fazi ti bodovi se prepolovljavaju. Dodatni bodovi dodjeljuju se i na osnovu plasmana u ligaškoj fazi, kao i prolaska kroz nokaut rundu. Arsenal je, na primjer, dobio 12 bodova za prvo mjesto u ligaškoj fazi Lige šampiona, dok posljednjeplasirani klub dobija šest. Za svaku narednu rundu nokaut faze dobija se još 1,5 bod, dok su u Ligi Evrope ti bonusi manji, a u Ligi konferencija još manji. Kada se svi bodovi sabiraju, oni se dijele sa brojem klubova koje je određena država imala u evropskim takmičenjima te sezone. Engleska je ove sezone imala čak devet predstavnika u Evropi - više nego bilo koja druga država - što znači da se svaki osvojeni bod dijeli na veći broj klubova. Uprkos tome, engleski klubovi su uspjeli da izgrade značajnu prednost. Trenutni koeficijent Engleske iznosi 22,8 bodova, što je čak 4,4 više od Španije koja se nalazi na drugom mjestu. Klubovi iz Premijer lige dobili su 61,9 odsto od ukupno 87 evropskih utakmica koje su do sada odigrali, što je najbolji procenat među svim državama. Uz to, gotovo 90 odsto utakmica u tri evropska takmičenja već je odigrano, pa konkurencija ima sve manje prostora da sustigne taj rezultat. Čak i u scenariju u kojem bi engleski klubovi izgubili sve preostale utakmice, projekcije pokazuju da nijedna druga država vjerovatno ne bi mogla da prestigne njihov trenutni prosjek. Jedan od ključnih razloga za tako snažnu poziciju Premijer lige je činjenica da su svih devet klubova i dalje u evropskim takmičenjima. Svaki put kada klub ispadne iz Evrope, on više ne može da osvaja bodove za koeficijent i time automatski smanjuje prosjek svoje zemlje. Najbliži konkurenti, Španija i Njemačka, već su izgubili po dva predstavnika. Španija je sezonu počela sa osam klubova u Evropi i, čak i bez uračunatih bonus bodova, klubovi iz La Lige morali bi da ostvare četiri pobjede više od engleskih timova samo da bi nadoknadili jedan bod razlike u koeficijentu. Na nivou pojedinačnih klubova Arsenal prednjači sa 30,5 osvojenih bodova za koeficijent ove sezone, dok se čak sedam od devet klubova iz Premijer lige nalazi među 20 najboljih u Evropi po tom parametru. Totenhem je možda u problemima u domaćem prvenstvu i na ivici eliminacije iz Lige šampiona nakon poraza u Madridu, ali je i dalje dao značajan doprinos koeficijentu zahvaljujući četvrtom mjestu u ligaškoj fazi, što mu je donijelo ukupno 24,75 bodova. Sistem koeficijenata često dovodi navijače klubova koji se bore za peto mjesto u Premijer ligi u neobičnu situaciju da moraju da navijaju za rivale u Evropi, jer njihovi rezultati direktno utiču na šanse da liga dobije dodatno mjesto u Ligi šampiona. Ovoga puta, međutim, čini se da takva briga gotovo i ne postoji. Prednost koju Engleska ima na tabeli koeficijenata djeluje toliko stabilno da bi peto mjesto u Premijer ligi gotovo sigurno trebalo da vodi u Ligu šampiona i naredne sezone. Ipak, sve to otvara i jedno šire pitanje. Prošle sezone čak 46 odsto bodova koje je Engleska osvojila za UEFA koeficijent došlo je iz Lige Evrope i Lige konferencija, takmičenja u kojima su Mančester junajted i Totenhem stigli do finala Lige Evrope, dok je Čelsi osvojio Ligu konferencija. Paradoksalno, uprkos većim bonusima u Ligi šampiona, Čelsi je za osvajanje Lige konferencija osvojio više bodova za koeficijent nego što je Aston Vila dobila za plasman u četvrtfinale Lige šampiona. S obzirom na ogromnu razliku u kvalitetu između tih takmičenja, takav odnos bodova otvara pitanje koliko je trenutni sistem raspodjele mjesta u evropskim takmičenjima zaista pravedan. Jer dok se najbolji klubovi Evrope mogu finansijski ravnopravno nositi sa elitom Premijer lige, engleski timovi u Ligi Evrope i Ligi konferencija često imaju znatno veće budžete od svojih rivala. Upravo zato, ukoliko se sistem koeficijenata u budućnosti ne promijeni, postoji realna mogućnost da peto mjesto u Premijer ligi postane gotovo stalna karta za Ligu šampion, iako to formalno nikada neće biti zapisano u pravilima.