Danas izbori u Sloveniji: Kampanju obilježila špijunska afera

2026-03-22 - 08:04

Slovenija će danas održati svoje desete parlamentarne izbore u istoriji svoje nezavisne države, a na kojima se očekuje veoma tijesna trka između liberalne partije premijera Roberta Goloba i partije bivšeg ultrakonzervativnog premijera Janeza Janše, nakon kampanje na koju je snažno uticao međunarodni kontekst. Birači sa pravom glasa, kojih na ovim izborima ima 1.698.352, moći će od 7 do 19 sati birati između 1.185 kandidata za 90 poslaničkih mjesta. Na ovogodišnjim parlamentarnim izborima takmiči se 17 lista, od kojih 15 u svih osam izbornih jedinica. Koliko su partije bile uspješne u uvjeravanju birača, znaće se kasno uveče ili u ponedjeljak uveče, kada će biti objavljeni prvi djelimični neslužbeni rezultati izbora. Ovogodišnji parlamentarni izbori biće deseti u istoriji nezavisne države. Posljednji su održani 24. aprila 2022. godine. Mrtva trka Nakon dugog vođstva, Janšina Slovenska demokratska partija (SDS) u posljednjim anketama je rame uz rame sa Golobovim Pokretom za slobodu (GS). Razlika je unutar statističke greške. Golob (57) je smanjio razliku zahvaljujući popularnim mjerama, uključujući povećanje penzija, ali i zbog međunarodne situacije, kaže Ali Zerdin, urednik nedjeljnog dodatka lista Delo. Pod njegovim vođstvom Slovenija je postala jedna od rijetkih zemalja Evropske unije koja je izraelski rat u Gazi opisala kao “genocid”. A prema novinaru Dela, Urošu Esihu, Izrael ima svaki interes vidjeti “potpunu promjenu spoljne politike Slovenije”. Kampanju obilježila velika afera Posljednje dane kampanje obilježila je i afera Crna kocka, nazvana po izraelskoj obavještajnoj kompaniji za koju se sumnja da stoji iza objavljivanja videozapisa skrivenih kamera na internetu koji sugerišu korupciju unutar vlade. Janša je priznao sastanak sa jednim od rukovodilaca Crne kocke, ali je porekao bilo kakvu umiješanost u objavljivanje videozapisa. Slovenački građanin mora biti na prvom mjestu, a ne Palestina, a ne ilegalni migranti”, izjavio je tokom televizijske debate u petak uveče. Ako Janša (67) pobijedi, analitičari predviđaju neliberalni zaokret za zemlju od 2,1 milion stanovnika u kontekstu rastućeg nacionalizma u Evropi. Ovaj bliski saveznik mađarskog premijera Viktora Orbana zalagao se za povratak “slovenačkim vrijednostima”, uključujući one “tradicionalne porodice”, i obećao je da će “zatvoriti slavinu” javnih sredstava određenim nevladinim organizacijama. Tokom svog trećeg mandata od 2020. do 2022. više puta se sukobljavao sa EU i pokušavao ućutkati kritične medije. Njegovo rješavanje pandemije Covida-19, koje se smatra autoritarnim, izvelo je desetine hiljada ljudi na ulice i dovelo do ubjedljive pobjede Goloba, tada političkog novajlije. Golob na čelu koalicije lijevog centra sprovodi program usmjeren na socijalnu inkluziju i legalizovao je brak i usvajanje za istopolne parove. Na međunarodnom nivou oštro je kritikovao ruski rat protiv Ukrajine – što je jedna od rijetkih tačaka slaganja sa Janšom – i američke ambicije u vezi sa Grenlandom. “Za one koji vole Sloveniju pod suncem slobode, izbor je veoma jasan”, izjavio je tokom televizijske debate.