Donesen Akcioni plan za kontrolu unošenja i širenja invazivnih stranih vrsta putem plovila

2026-02-26 - 09:47

Invazivne strane vrste predstavljaju jednu od najvećih prijetnji prirodnim ekosistemima, naročito u slatkovodnim i priobalnim područjima koja su biološki izuzetno vrijedna i osjetljiva. Intenzivne aktivnosti u ribarstvu, turizmu, plovidbi i međunarodnom prometu povećavaju rizik od njihovog nenamjernog unosa, posebno putem plovila, ribolovne opreme i prateće infrastrukture. Kako navode u Ministarstvu, akcioni plan je izrađen u skladu sa Zakonom o stranim i invazivnim stranim vrstama biljaka, životinja i gljiva, kao i sa Uredbom (EU) o sprječavanju i upravljanju unošenjem i širenjem invazivnih stranih vrsta. Dokument je pripremljen uz tehničku podršku projekta PLAC i u skladu sa međunarodnim smjernicama. "Poseban fokus stavljen je na tzv. put unosa „slijepim putnikom“ kada se organizmi neprimjetno prenose balastnim vodama, na trupu plovila, ribolovnoj opremi i drugoj opremi koja dolazi u kontakt s vodom. Zbog velike mobilnosti opreme i nedostatka biosigurnosnih procedura, ovaj vektor je identifikovan kao jedan od najrizičnijih u Crnoj Gori. Jednom unesene, invazivne vrste mogu ugroziti autohtone populacije, promijeniti ekološke procese, narušiti kvalitet vode i izazvati značajne ekonomske gubitke u ribarstvu, energetici i turizmu", navode u saopštenju. Opšti cilj Akcionog plana je smanjenje vjerovatnoće nenamjernog unosa invazivnih i stranih vrsta, kao i sprječavanje njihovog daljeg širenja putem plovila i ribolovne opreme na teritoriji Crne Gore. Specifični ciljevi Akcionog plana usmjereni su na unapređenje informisanosti i odgovornog ponašanja korisnika vodnih ekosistema, uključujući ribolovce i operatere plovila, kao i na podizanje opšte javne svijesti o rizicima koje nose invazivne vrste. Plan takođe predviđa jačanje institucionalnih kapaciteta kroz obuke i razvoj protokola za nadležne službe, te identifikaciju prioritetnih lokacija, poput luka i pristaništa, gdje će se primjenjivati konkretne biosigurnosne mjere radi smanjenja rizika od unosa i širenja invazivnih vrsta. Sprovođenjem ovog Akcionog plana jača se otpornost vodnih ekosistema Crne Gore, unapređuje zaštita prirodnog nasljeđa i doprinosi ispunjavanju obaveza u procesu pristupanja Evropskoj uniji. Ministarstvo poziva sve korisnike vodnih resursa da primjenom jednostavnih biosigurnosnih mjera poput pranja, sušenja i dezinfekcije opreme doprinesu očuvanju prirodnih vrijednosti Crne Gore za buduće generacije.