Šefica EIB: Rat na Bliskom istoku pokazuje da Evropa mora da ojača autonomiju

2026-03-04 - 13:56

Kalvinjo je za briselski Juronjuz rekla da napetosti u svijetu nisu dobar okvir za stabilnost, mir i investicije i da trenutna eskalacija čini jačanje evropske autonomije hitnijom nego ikada. Dok Evropa planira da se ponovo naoruža do 2030, EIB se pojavio kao katalizator odbrambene potrošnje i projekata i suočava se sa pritiskom da odstupi od svog tradicionalnog mandata i postane ekvivalent evropske banke za odbranu. EIB troši pet procenata svog ukupnog budžeta na odbranu, odnosno četiri milijarde eura. U tekućem mandatu EIB je zabranjeno da direktno investira u oružje ili municiju, ali joj je dozvoljeno finansiranje takozvane opreme dvojne namjene, poput dronova i helikoptera. Iako nije direktno uključena u američko-izraelsku vojnu operaciju protiv Irana, i Evropa osjeća rat, pored ostalog preko dešavanja na globalnom tržištu energije na kojem je cijena gasa porasla 80 odsto za dva dana, dok je cijena barela sirove nafte tipa Brent premašila 80 dolara. Za Evropu je energija postala Ahilova peta od kako je prekinut priliv jeftinog ruskog gasa posle agresije Rusije na Ukrajinu. Od tada EU nastoji da diversifikuje izvore snabdijevanja i okreće se isporukama iz SAD, Persijskog zaliva i trećih zemalja, poput Azerejdžana. Kalvinjo je rekla da teške lekcije iz rata u Ukrajini znače da su evropske kompanije obezbijedile alternativne resurse ali je priznala da je to kočilo konkurentnost Evrope u odnosu na druge, poput SAD i Kine, koji imaju pristup jeftinijoj energiji i manje proizvodne troškove povezane sa sanbdijevanjem strujom. "Evropske kompanije pokazale su da mogu da se prilagode i budu fleksibilne u promjenljivim uslovima. Od početka rata u Ukrajini, Evropa je postala otpornija. Uvjerena sam da možemo da se izborimo i sa ovom krizom", rekla je šefica EIB za Juronjuz. Na pitanje u vezi diplomatskog sukoba SAD i Španije, nakon što je američki predsjednik Donald Tramp najavio trgovinski embargo Madridu, Kalvinjo, koja je bila ministarka ekonomije i potpredsjednica u vladi Pedra Sančesa, rekla je da se nada deeskalaciji, ali i istakla da je poštovanje međunarodnog prava od ključnog značaja. "Evropa govori jednim glasom u toj oblasti (trgovine) i mi smo ujedinjeni. Imamo koristi od poštovanja međunarodnog prava i doprinosimo globalnom miru", rekla je Kalvinjo na marginama godišnjeg foruma EIB.