EU i NATO pred novim izazovima

2026-02-17 - 05:57

Na kraju Minhenske konferencije poslate su pomirljive poruke, ali tokom samita čulo se da je Evropa sve odlučnija da preuzme veću ulogu u sopstvenoj bezbjednosti, da postoje različiti pristupi budućnosti Zapada i njegovim vrijednostima, te da je Evropi potreban plan kako bi se odbranile evropske vrijednosti. Šefica evropske diplomatije Kaja Kallas poručila je da Evropa nije u civilizacijskom padu i da Evropljani imaju sjajan životni standard na kojem im zavide ljudi širom svijeta. "Kritikovanje Evrope je sada vrlo moderno, stoga razmišljam o tome koja je alternativa, pogotovo s obzirom na to da smo sve najbolje, ili makar ponešto najbolje, dobili od Evrope i od svega dobrog što ona predstavlja", kazala je Kalas. Njemački kancelar Fridrih Merc izjavio je da međunarodni poredak, kakav je uspostavljen nakon Drugog svjetskog rata, više ne postoji, uz povratak politike velikih sila i neizvjesnih pravila. Profesor globalne bezbjednosti i prvi nacionalni vojni predstavnik Crne Gore u NATO-u, Mehmedin Tahirović, ocjenjuje da je počeo proces nove transformacije NATO-a. Američka administracija predsjednika Trumpa prema Evropskoj uniji ima pristup „toplo-hladno“, dok je reakcija Evrope najava učvršćivanja odbrane i pakta uzajamne pomoći. Tahirović je uvjeren da će NATO proći kroz svoju treću transformaciju, koja će biti znatno dublja nego prethodne dvije, "Ali uz drugačiju komponentu – znatno jaču Evropu i sposobniju Evropsku uniju za odbranu, koja bi bila na ravnopravnoj osnovi sa Sjedinjenim Američkim Državama", kazao je Tahirović. Nekadašnji šef crnogorske diplomatije i ambasador u Rimu, Miodrag Lekić, kaže da je odnos Amerike i Evrope ostao komplikovan. Evropa je pred izazovom da se konsoliduje kao jači subjekat. "U suštini, od naslova pa do izrečenog, govori se o podijeljenom svijetu u traženju novog međunarodnog sistema koji ima svoje konture, ali još nije do kraja definisan", rekao je Lekić. Danas se u Ženevi nastavljaju mirovni pregovori o Ukrajini. Tamo nema Evrope, primjećuje Miodrag Lekić. "Sve manje je Evropska unija ta koja zauzima stavove o tim otvorenim geopolitičkim pitanjima, a mnogo više pojedinačne veće države, i to ne zajedno. Kada kažem veće, mislim na Njemačku, Francusku i Italiju, ali ni one ne nastupaju kroz zajedničku platformu, već kroz izjave svojih predsjednika", rekao je Lekić. Evropa je, kaže, pred velikim izazovima, što se stalno ponavlja, i bez sumnje su potrebne određene promjene i reorganizacija. "Nadajmo se da će opstati kao organizacija, iako neki dovode i to u pitanje. Iz naše tačke gledišta, Evropa bi trebalo da postane kompaktnija, možda i neki oblik pragmatičnog federalizma, ali da li će se to desiti – to su neizvjesnosti u kojima živimo", istakao je Lekić. Evropa se, zbog velikih globalnih promjena, odnosa sa Rusijom i situacije na Balkanu, mora čvršće ujediniti, zaključuje profesor Mehmedin Tahirović. Globalne bezbjednosne opasnosti prioritet su za Evropsku uniju i to je, kako se ocjenjuje, šansa za zemlje regiona. U skorijoj budućnosti, u narednih deset godina, sve države Zapadnog Balkana mogle bi postati članice Evropske unije i NATO-a. Na sjutrašnjim pregovorima u Ženevi biće riječi o ključnim vojnim, političkim i humanitarnim uslovima za okončanje sukoba u Ukrajini, rekao je upućeni izvor za RIA Novosti.