EU označila iransku Revolucionarnu gardu kao terorističku organizaciju

2026-01-29 - 18:25

Ministri spoljnih poslova Evropske unije odlučili su se u četvrtak da označe iranski Korpus islamske revolucionarne garde (IRGC) kao terorističku organizaciju, poslije godina unutrašnjih i spoljašnjih pritiska da se elitne snage Teherana stave na crnu listu. Francuska, koja je bila poslednja zemlja u EU protivila tom potezu, promijenila je svoj stav u srijedu, otvarajući put da takozvana Revolucionarna garda bude označena kao teroristička organizacija. Sjedinjene Američke Države, Kanada i Australija već su označile IRGC kao terorističku organizaciju. Unutar EU, Njemačka i Holandija dugo su tražile da Brisel slijedi taj primjer, tvrdeći da učešće grupe u represiji u Iranu i destabilišućim aktivnostima u inostranstvu opravdava takav korak. IRGC je najmoćnija grana iranskih oružanih snaga, koja djeluje nezavisno od redovne vojske i direktno odgovara vrhovnom vođi Aliju Hamneiju. Osnovao ju je ajatolah Ruholah Homeini 1979. radi zaštite Islamske revolucije i od tada se razvila u raznovrsne snage sa sopstvenim kopnenim snagama, mornaricom, vazduhoplovstvom, obaveštajnim jedinicama i specijalnim snagama. IRGC kontroliše paravojne snage Basidž i snage Kuds, ogranak za spoljne operacije optužen za podršku militantnim grupama širom Bliskog istoka. Sa više od 180.000 vojnika pod svojom komandom, te snage igraju centralnu ulogu u unutrašnjoj bezbjednosti, kontroli granica i raketnim programima Irana. Takođe posjeduju značajnu ekonomsku moć kroz kontrolu ključnih industrija i infrastrukture. Smrtonosna represija Odluka EU je donijeta posle smrtonosnog gušenja nedavnih protesta koji su zahvatili Iran, predstavljajući jedan od najtežih izazova za Islamsku Republiku. Grupa za ljudska prava HRANA sa sedištem u SAD potvrdila je 6.373 smrtnih slučajeva, dok još radi na potvrđivanju više od 17.000 slučajeva. Neke procjene govore da je broj žrtava više desetina hiljada. “Obim ubijanja u Iranu je zaista prešao prag”, rekla je Eli Geranmajeh, viša saradnica za politiku u Evropskom savetu za spoljne odnose. Ona je za Radio Farda (Iranski servis RSE) rekla da je potez uglavnom simboličan, jer je trgovina između EU i Irana već doživela kolaps pošto su sankcije UN vraćene u septembru. “Ekonomski, ovaj potez će imati vrlo nominalan uticaj u ovoj fazi”, rekla je Geranmajeh. “Iran je već pod širokim obimom sankcija.” Međutim, kako je dodala, taj potez “šalje kazneni signal Teheranu kao odgovor na užasna i nezabilježena ubistva Iranaca”. IRGC i njeni visoki zvaničnici su dugo pod sankcijama EU, uključujući zamrzavanje imovine i zabrane izdavanja viza. Glavni efekat oznake je da omogućava članicama EU da pritvore svakog člana IRGC-a koji uđe na njihovu teritoriju. Geranmajeh je upozorila da je malo vjerovatno da će oznaka imati bilo kakav stvarni uticaj na to kako iranski lideri koji sjede u Teheranu razmatraju sledeće poteze i da li će ući u vojni sukob sa SAD ili će napraviti dogovor s predsjednikom SAD Donaldom Trampom. Ona je naznačila da, ako se između Vašingtona i Teherana postigne sporazum o ublažavanju sankcija, “Iran će vjerovatno u nekom trenutku izvršiti pritisak na SAD da ukinu američku oznaku terorističke grupe za IRGC. A ako SAD odluče da naprave takav potez, EU će morati da procijeni svoj stav i odluči da li će da učini isto”. Da bi “praktično pomogla Irancima na terenu”, rekla je Geranmajeh, EU mora “značajno povećati finansiranje stvari poput tehnoloških usluga koje će moći da pomognu Iranu da poboljša svoju internet vezu i zadrži je u slučaju budućih prekida”.