Film „Gerta Šnirh“: Omaž ženama koje su stradale bez sopstvene krivice

2026-03-02 - 11:17

Dvodjelni film „Gerta Šnirh“, koji je režirao Tomaš Mašin, a nastao u produkciji Češke televizije, ARTE-a, HBO-a i kuće Negativ, donosi snažnu i emotivnu priču o ženi razapetoj između tri totalitarna režima 20. vijeka. Adaptacija istoimenog romana Kateine Tučkove prati sudbinu junakinje odrasle u češko-njemačkoj porodici, koja kroz nacizam, poslijeratnu kolektivnu osvetu i komunizam pokušava da sačuva ono najteže – sopstveno dostojanstvo. Film je dostupan na platformi HBO Maks. Mašina je, kako kaže, najviše fascinirala unutrašnja snaga njegove junakinje. „Ona je gurnuta na marginu društva, ali odbija da izda sebe. Ne želi da bude žrtva, već da ide naprijed“, ističe reditelj, dodajući da ga u istorijskim pričama uvijek zanima pojedinac „u čeljustima ideologije“. Sudar čovjeka i sistema U fokusu filma nije istorija kao niz činjenica, već pritisak koji velika ideologija vrši na jedan konkretan život. Gertu pogađaju tri talasa nasilja – nacizam, nepravedna kolektivna krivica poslije rata i brutalnost komunističkog režima. „Istorija ide dalje, ali pojedinci ostaju da nose posljedice“, kaže Mašin. Posebno mu je bilo važno što je u središtu priče žena. „Istorija se prečesto pripovijeda iz muške perspektive. Gerta predstavlja tiho, nenasilno, ali izuzetno postojano herojstvo. Ovo je omaž ženama koje su stradale bez sopstvene krivice, a ipak sačuvale snagu.“ Protiv kolektivne krivice Jedan od najvećih izazova bila je adaptacija obimnog romana u dvočasovnu formu. Scenario je zahtijevao sažimanje likova i događaja, ali i pisanje novih scena, uključujući završetak. Mašin ističe da mu je bilo važno da film bude „ljubavno pismo romanu“, a ne njegova izdaja. Reditelj odlučno odbacuje ideju kolektivne krivice: „Krivi su konkretni pojedinci. Kolektivna krivica najteže pogađa nevine.“ Ipak, vjeruje da čak i mali čin prkosa ima smisla: „Možda nećete promijeniti sistem, ali možete sačuvati svoje dostojanstvo. U tome je sjeme nade.“ Aktuelna priča u polarizovanom svijetu Iako je radnja smještena u 20. vijek, film snažno odjekuje u savremenom kontekstu ratova, migracija i dubokih društvenih podjela. „Plaši me koliko je agresija postala norma, a istina fleksibilno sredstvo“, upozorava Mašin. Na pitanje o poruci filma, odgovara da umjetnost ne treba da moralizuje, već da otvara prostor za promišljanje. „Ako se gledalac zapita: ‘Šta bih ja učinio?’, onda je film ispunio svoju svrhu.“ Poslije zahtjevnog istorijskog projekta, Mašin trenutno razvija savremenu egzistencijalnu komediju i subverzivnu horor-seriju – ali teme ostaju iste: čovjek suočen sa pritiskom svijeta i potreba da se, uprkos svemu, sačuva lični integritet.