Širenje dezinformacija o migrantima u Srbiji bez pravosudnih sankcija

2026-02-18 - 19:26

Oni kradu, siluju i pljačkaju. To je uobičajeni arsenal dezinformacija i govora mržnje koji se može pročitati na nalozima ultradesničarskih grupa iz Srbije na društvenim mrežama. Među najistaknutijima je Telegram kanal „Narodne patrole“, neregistrovane grupe čiji nalog ima više od 11.000 pratilaca. Iako policija povremeno demantuje neke od lažnih tvrdnji, a posljednji najavljeni antimigrantski skup u Beograd u oktobru 2025. godine je zabranjen, sudski epilog po pravilu izostaje. „Praktično nema sankcionisanja za krivično djelo izazivanje nacionalne, rasne i vjerske mržnje, ne samo prema migrantima, već uopšte“, kaže za Radio Slobodna Evropa (RSE) Marko Milosavljević iz nevladine Inicijativa mladih za ljudska prava. „Narodna patrola“ godinama je poznata po antimigrantskim akcijama, a bliske kontakte održava sa istomišljenicima iz Rusije. Laž o silovanju u Beogradu Dezinformacije o migrantima svakodnevno se objavljuju na Telegram kanalu „Narodne patrole“. Jedna je, međutim, bila toliko uznemirujuća da je i policija reagovala. Priču o navodnom silovanju i ubistvu djevojke, koje je, kako su tvrdili, počinila grupa migranata u naselju Selo Rakovica u Beogradu, ova grupa je objavila 24. januara i danima nastavila da piše o tome. Širile su se neprovjerene informacije o velikom broju pripadnika policije i migranata u ovom naselju i kricima koji su se navodno čuli iz kuće u kojoj su boravili migranti. Grupa je optužila policiju da zataškava zločin, a građane „u svim krajevima“ zemlje pozvala da osnuju „patrole“ koje će „čuvati ulice i vršiti pritisak da se migranti iseljavaju“. Nakon tri dana, 27. januara, oglasilo se Ministarstvo unutrašnjih poslova Srbije i saopštilo da je događaj izmišljen, te da su objave na društvenim mrežama „načinjene sa ciljem izazivanja uznemirenja građana“. Policija je navela da je o svemu obaviješteno Više javno tužilaštvo u Beogradu, Posebno odjeljenje za visokotehnološki kriminal, kojem je dostavljen izvještaj na dalje postupanje. „Lak posao za nadležne“ Radoš Đurović iz Centar za zaštitu i pomoć tražiocima azila kaže da je dobro što policija brzo reaguje i razjašnjava dezinformacije, ali da bi moralo biti i više procesuiranja. Marko Milosavljević ocjenjuje da su u ovom slučaju prisutni elementi krivičnog djela izazivanje nacionalne, rasne i vjerske mržnje. „To je već karakteristično ponašanje ‘Narodne patrole’, koja je učestvovala u širenju te vijesti“, navodi on, dodajući da nadležnim organima nije teško da prikupe dokaze, jer je dovoljno analizirati sadržaj Telegram grupe. Vođa „Patrole“ hapšen i ranije Vođa „Narodne patrole“ Damnjan Knežević nije odgovorio na upit RSE da li je dobio poziv od tužilaštva. On je uhapšen u oktobru prošle godine uoči antimigrantskog skupa koji je njegova organizacija najavila, a koji je policija zabranila. Više javno tužilaštvo u Beogradu teretilo ga je za krivično djelo rasne i druge diskriminacije, zbog čega je dva mjeseca proveo u kućnom pritvoru. Knežević je u novembru 2024. prvostepeno oslobođen optužbi da je pozivao na nasilnu promjenu ustavnog poretka tokom protesta protiv sporazuma Srbije i Kosova u Ohridu početkom 2023. godine. Milosavljević ističe da sankcionisanje ultradesničarskih grupa često izostaje, ne samo kada je riječ o migrantima, već i kada su meta domaći aktivisti. Ruske veze „Narodne patrole“ Organizacija je u fokus javnosti dospjela 2020. godine nakon što je objavljen snimak na kojem grupa muškaraca u crnom zaustavlja migrante u Beogradu i dijeli im pamflete sa porukom da im se „zabranjuje kretanje van migrantskih centara“ tokom noći. Knežević održava kontakte sa ultradesničarskim organizacijama u Rusiji i više puta je boravio u toj zemlji. U septembru 2025. učestvovao je na konferenciji Međunarodne lige antiglobalista „Paladini“, u organizaciji ruskog oligarha Konstantin Malofejev, koji je pod zapadnim sankcijama. Porast antimigrantskog narativa Đurović ocjenjuje da porast antimigrantskog narativa dolazi u talasu globalnih dešavanja, gdje migracije postaju tema koja dijeli javnost. Krajem 2025. u Kragujevac mještani su sedmicama protestovali protiv stranih radnika iz azijskih i afričkih zemalja, navodeći strah za ličnu i imovinsku bezbjednost. Policija je, međutim, saopštila da nije evidentirala nijedno krivično djelo koje su počinili strani radnici. Prema podacima Centra za zaštitu i pomoć tražiocima azila, u Srbiji se u svakom trenutku nalazi oko 1.000 migranata, a njihov broj je u januaru 2026. manji nego u istom periodu prethodne godine. Kada je riječ o radnim migracijama, Srbija je, prema podacima Centra, izdala oko 100.000 radnih dozvola.