Košta: UN moraju biti reformisane, ali ih niko ne može zamijeniti

2026-03-24 - 12:05

Ujedinjene nacije moraju biti reformisane, ali ih niko ne može zamijeniti, moraju ostati temelj multilateralnog sistema, izjavio je predsjednik Evropskog savjeta Antonio Košta. One su jedini forum s univerzalnom legitimnošću i kapacitetom da podrže efektivnu multilateralnu saradnju, naglasio je Košta u govoru na Institutu političkih nauka u Parizu (SciencesPo), obraćajući se studentima i profesorima iz više od stotinu zemalja. Košta je ocijenio da svijet danas karakteriše “rastući haos”, gdje međunarodno pravo često podliježe sili, dok multipolarnost jača, a srednje velike sile sve više žele da igraju globalnu ulogu. “Svakog dana, zemlje u razvoju šire svoj obim, samopouzdanje i moć. Kombinacija oba faktora, erozija poštovanja međunarodnog prava i rastuća multipolarnost, je najrelevantnija za nas danas, najrelevantnija za Evropsku uniju. Dakle, koja bi trebala biti uloga Evropske unije u ovom kontekstu? Odgovor dolazi kroz ono što bih nazvao tri P: principi, partnerstva i moć (principles, partnerships, power)”, rekao je. Principi, dodao je znače dosljedno poštovanje međunarodnog prava i podršku miru. Takođe je istakao da partnerstva podrazumijevaju jačanje globalne mreže saradnje sa saveznicima, dok moć obuhvata jačanje konkurentnosti ekonomije i strateške odbrane Evrope. “Suprotno od saradnje je sukob, suprotno od pravila je haos, i upravo to imamo danas. Jer alternativa pravilima i saradnji je rat u Ukrajini, alternativa je rat na Bliskom istoku, uključujući dramatičnu humanitarnu situaciju u Gazi, alternativa je rat u Sudanu i u različitim djelovima svijeta. Alternativa je takođe ometanje međunarodne trgovine i prijetnja prosperitetu naših građana”, naveo je. Istakao je da će EU nastaviti da pomaže Ukrajinu dok se ne postigne pravičan i trajan mir, a situaciju an Bliskom istoku je opisao kao zabrinjavajuću. Ponovio je poziv članica na deeskalaciju, poštovanje međunarodnog prava i poštovanje sloboda plovidbe kroz Ormuški moreuz. Evropska unija, prema Košti, ostaje pouzdan i predvidiv partner u svijetu koji se sve brže mijenja, a njen cilj je da oblikuje novi međunarodni balans kroz multilateralna partnerstva i stratešku autonomiju. “Nedavni sporazumi s Mercosur-om i Indijom, koji pokrivaju više od dve milijarde ljudi, jasan su primjer ove strategije. Trenutno pregovaramo, zaključujemo ili ratifikujemo trgovinske sporazume sa još 27 zemalja. Samo sinoć, Evropska komisija je završila pregovore sa dugogodišnjim saveznikom, Australijom, za trgovinski sporazum i partnerstvo u oblasti bezbjednosti i odbrane”, rekao je, saopšteno je iz njegovog kabineta. “Umjesto tarifa, Evropa nudi međusobno korisne rezultate. Potencijal za saradnju se proteže i izvan trgovine, uključujući, na primjer, bezbjednost i odbranu, tehnologiju ili vještačku inteligenciju”, dodao je. Još je naveo da brza reakcija evropskih zemalja u zaštiti Kipra i Danske pokazuje principijelnu solidarnost i moć Evrope, a da koncept strateške autonomije, koji je prvobitno spomenuo Emanuel Makron, danas je široko prihvaćen. Globalni problemi zahtijevaju multipolarnost i multilateralna rješenja, a Evropa mora biti u centru tog procesa, naveo je.