Kompanija koja pravi AI hranu: Zovu ih Koka-Kola i Ferero kad im treba veganski proizvod

2026-03-27 - 11:23

„Ako promijenite jednu stvar, mijenjate sve ostalo“, objašnjava Matijas Mučnik (Matias Muchnick), osnivač i izvršni direktor NotCo-a. „Računarski problem nije linearan problem.“ Čovjek kojem prehrambena industrija dolazi po rješenje Mučnik, 37-godišnji Čileanac koji živi između San Franciska i Santjaga, postao je svojevrsni „serviser“ prehrambene industrije. Koristeći platformu zasnovanu na vještačkoj inteligenciji koju gradi od 2015. godine, kompaniju je osnovao dan prije OpenAI-ja, njegova firma razvija biljne alternative za proizvode koji se inače prave od mlijeka i mesa. U posljednje četiri godine, NotCo je, recimo, kroz zajednički poduhvat razvio 30 novih proizvoda za Kraft Heinz, uključujući Mac & Cheese, Kraft Singles i Oscar Mayer kobasice. „Postali smo kao ‘Better Call Saul’ za sve najsloženije probleme koje imaju najveći brendovi u prehrambenoj industriji“, kaže Mučnik. Uz podršku investitora kao što su Džef Bezos (Jeff Bezos), Rodžer Federer (Roger Federer), Tiger Global, L Catterton, Kaszek Ventures i drugi, NotCo je najveća AI kompanija u prehrambenom sektoru – njen biznis zasnovan na vještačkoj inteligenciji prošle godine porastao je 300%, uz procijenjeni godišnji prihod od 75 miliona dolara. Mučnik je i dalje pojedinačno najveći akcionar i zadržava procijenjeni udio od 20%, vrijedan najmanje 300 miliona dolara. Dva biznisa pod istim krovom Poslovanje NotCo-a formalno je podijeljeno na dva dijela prije dvije godine: profitabilni segment koji se bavi AI poslovnim softverom, sa procijenjenom bruto maržom od 70%, i trenutno neprofitabilni segment koji obuhvata sopstvenu liniju prehrambenih proizvoda, uključujući vegansko mlijeko i majonez, a koji u suštini služi kao demonstracija onoga što NotCo može da uradi pomoću svog AI modela. Potrošački segment je blizu profitabilnosti i raste oko 30% godišnje, sa 130 različitih proizvoda. Ti proizvodi se uglavnom prodaju u latinoameričkim zemljama, uključujući Brazil, Meksiko, Čile i Argentinu. Kupci u sedam latinoameričkih zemalja mogu pronaći NotCo proizvode poput NotBurgera, NotChicken Nuggets i NotChicken Burger u restoranima Burger Kinga. Najprodavaniji proizvodi kompanije su nemliječno mlijeko NotMilk, proteinske pločice bez šećera ili sa visokim sadržajem proteina, kao i više alternativa za meso. „Ovo je savršena oluja za velike CPG kompanije [proizvođače robe široke potrošnje]. Potrošačke preferencije mijenjaju se kao nikada ranije“, kaže Mučnik. „A poremećaji u lancima snabdijevanja, poput kakaa i soka od narandže, nestašice lješnika i mnogih drugih stvari – zavisnost od sastojaka zaista utiče na marže velikih kompanija.“ Tokom posljednje tri godine, većina potrošačkih prehrambenih kompanija imala je slabije rezultate od indeksa S&P 500, a Mučnik kaže da „veliki dio toga ima veze sa sposobnošću tih velikih kompanija da se prilagode novom svijetu koji se mijenja“. Tržište AI-ja u prehrani brzo raste Prema izvještaju holandske AgTech konsultantske kuće Bright Green Partners, tržište vještačke inteligencije u preradi hrane trebalo bi da poraste sa 15 milijardi dolara u 2025. na 140 milijardi dolara do 2034. godine, dok konglomerati tragaju za alternativama bez životinjskih sastojaka i jeftinijim sastojcima uopšte. Tu na scenu stupa Đuzepe (Giuseppe). Mučnik je svoj AI model nazvao po italijanskom renesansnom slikaru iz 16. vijeka Đuzepeu Arčimboldu (Giuseppe Arcimboldo), koji je stvarao nadrealističke portrete ljudskih lica sastavljene od voća, povrća, cvijeća i biljaka, elemenata za koje ljudi nikada ne bi očekivali da mogu biti spojeni u tako uvjerljive ljudske portrete. „Kao što je umjetnik koristio paletu povrća da rekonstruiše ljudski lik“, kaže Mučnik, „tako AI koristi ogromnu bazu molekularnih podataka da rekonstruiše nove proizvode koristeći neočekivane kombinacije sastojaka za koje niko nije mislio da mogu funkcionisati zajedno.“ Đuzepe takođe može da koristi 10 godina privatnih podataka o potrošačima i formulacijama, iskustvu i naučnim istraživanjima, uz skupove podataka kao što su oni za regulatornu usklađenost, koji ranije nikada nijesu bili analizirani uz pomoć vještačke inteligencije. „To je industrija koja ne želi da dijeli ništa ni sa kim. Konkurentska prednost duboko je zakopana u samim detaljima formulacije“, kaže Mučnik. „Kada rade ovako iznutra, oni drže ključeve, drže alate i mogu da rade potpuno bez naše pomoći.“ „Jedini način da to postignete jeste da pokažete koliko vrijedite, koju vrijednost stvarate i generišete“, dodaje Mučnik. „Za nas je sve u komercijalnoj realizaciji.“ Od čileanskog startapa do kompanije vrijedne milijardu Mučnik je odrastao u Santjagu, kao srednji od tri sina bankara i majke fotografkinje. Nakon studija na Univerzitetu u Čileu, pokušao je da „gejmifikuje“ wellness kroz mobilnu aplikaciju Chooz, koju je sponzorisala čileanska vlada. Startap je podsticao zdrav život tako što je korisnicima dodjeljivao stvarne nagrade kada ostvare ciljeve u vježbanju, dijeti ili meditaciji. Kada je taj projekat završen 2012. godine, Mučnik je osnovao Eggless, prvu čileansku kompaniju za biljnu hranu. Nakon što je uspio da se plasira u vodeće maloprodajne lance u Čileu, uključujući Volmart (Walmart), Džambo (Jumbo) i Unimark (Unimarc), njegov majonez bez jaja postao je najprodavanija alternativna verzija majoneza u zemlji u decembru 2014. godine. Kompaniju je prodao naredne godine u manjoj transakciji koja mu je, kako kaže, donijela sredstva „od ključnog značaja, obezbjeđujući početni kapital“ potreban za pokretanje NotCo-a. Ideja za NotCo proizašla je iz njegovog iskustva u Egglessu. Dok je sa klijentima ulazio u laboratorije prehrambene nauke, Mučnik je shvatio da „idu pravo u zid“. U potrazi za alternativnim sastojcima, ubrzo je uvidio da balansiranje troškova, senzornog doživljaja, nutritivne vrijednosti, mogućnosti proizvodnje i regulatorne usklađenosti kroz trilione kombinacija „jednostavno ne može da se uradi samo ljudskom intuicijom“. Krenuo je sa oko 250.000 dolara. Prve dvije godine finansirao se sam. Formulisanje hrane kao partija šaha na slijepo „Formulisanje hrane jedna je od intelektualno najzahtjevnijih disciplina u primijenjenoj nauci“, kaže Mučnik, koji te složenosti poredi sa igranjem šaha sa povezom preko očiju. „Postoji parabola u kognitivnoj nauci o šahovskim velemajstorima. Velemajstor koji igra naslijepo jedno je od najimpresivnijih ispoljavanja ljudske kognicije ikada zabilježenih, držeći čitava stanja table u pamćenju, računajući sekvence osam poteza unaprijed, a da ne vidi nijednu figuru. To je herojski. To je prelijepo. I potpuno pogrešan način igranja šaha u svijetu u kojem drugi igrač ima Stockfish. CPG industrija 2015. godine, a u većini slučajeva i 2026, bila je soba puna velemajstora sa povezom preko očiju. Veličanstven talenat. Pogrešni alati.“ Zato se Mučnik preselio u Njujork da izgradi prave alate. U početku se fokusirao na razvoj NotCo brenda za prodavnice, veganskih majoneza, mlijeka i drugih proizvoda, koji su svi bili formulisani uz pomoć AI platforme koju je paralelno razvijao. „Podaci o potrošačima bili su potpuno odvojeni od formulacije“, prisjeća se. Investitori su prepoznali potencijal Prvog velikog investitora Mučnik je obezbijedio 2018. godine, kada je brazilski Kaszek Ventures predvodio rundu ulaganja od tri miliona dolara. Nakon toga novac je počeo ozbiljno da pristiže. Godine 2019. Mučnik je prikupio 30 miliona dolara u seriji B za NotCo, uključujući ulaganja londonskog fonda The Craftory i Bezos Expeditions. Već naredne godine, usred pandemije, prikupio je 85 miliona dolara, uz dodatna sredstva Bezosa, ali i novih investitora sa dokazanim iskustvom u prehrambenoj industriji, uključujući L Catterton iz Griniča u Konektikatu. Dok se u sektoru alternativnih proteina širila logika stvaranja „ratne kase“, NotCo se na policama prodavnica nadmetao sa drugim izazivačkim brendovima kao što su Oatly, Impossible Foods i Beyond Meat, a Mučnik je nastavio da prikuplja kapital. Tokom 2021. obezbijedio je još dvije investicije: jednu od 10 miliona dolara od Enlightened Hospitality, povezanog sa Union Square Hospitality Group Denija Mejera (Danny Meyer), kao i seriju D vrijednu 235 miliona dolara. To je bio prvi put da je valuacija NotCo-a premašila milijardu dolara, a rundu je predvodio Tiger Global Management, iza kojeg stoje milijarderi. „Morali smo da nastavimo razvoj našeg AI-ja i da ne uložimo sav novac u potrošački brend“, prisjeća se on. Prava prednost nije samo tehnologija, već i prednost u vremenu Osim očigledne sposobnosti da prikuplja investicije, Mučnikov ključni uspjeh – da njegov AI model sada omogućava da hranu prvi put u potpunosti formuliše računar – predstavlja „promjenu paradigme“ koja „definiše čitavu kategoriju“, kaže Džonatan Levav (Jonathan Levav), profesor na Stenford poslovnoj školi, koji savjetuje Mučnika još od ranih dana kompanije. NotCo trenutno posjeduje 31 patent, uključujući 13 za svoju AI tehnologiju u SAD. Ali njegov pravi zaštitni rov nije samo broj patenata, već to koliko je Đuzepe ispred novih startup konkurenata i koliko je godina podataka već prikupio kroz rad sa privatnim klijentima, kako bi dodatno unaprijedio model, kao i kroz istraživanja u internim laboratorijama NotCo-a. Sljedeći korak je da se ti podaci stave u funkciju kod još većeg broja velikih prehrambenih kompanija – NotCo već sarađuje sa sedam od 20 najvećih prehrambenih konglomerata – kao i da se proširi ono što radi sa postojećim klijentima. „Izgradili smo modele koji mogu da prave mostove između stvari koje su potpuno nepovezane u osnovnim tokovima rada, od inovacija, preko marketinga i prodaje, do lanca snabdijevanja“, kaže Mučnik. „Ovo je operativni sistem koji bi mogao da centralizuje većinu odluka koje se donose.“ Kompanija je prikupila više od 425 miliona dolara,što joj je donijelo valuaciju od 1,5 milijardi dolara, a Mučnik procjenjuje da narednih nekoliko godina neće morati ponovo da prikuplja kapital. Ipak, kada bi to radio danas, valuacija bi bila znatno viša zbog AI buma. Po sadašnjim tržišnim parametrima, na osnovu prihoda, vrijednost NotCo-a mogla bi se procjenjivati na multiplikatore znatno veće od 20 puta prodaje.