Mihenska bezbjednosna konferencija: Evropa da bude čvršća i vojno nezavisnija od SAD

2026-02-09 - 22:09

Kako prenosi Gardijan, ovaj izvještaj priprema teren za potpunu ideološku konfrontaciju sa Bijelom kućom predsjednika Donalda Trampa na predstojećem godišnjem sastanku stručnjaka za bezbjednosnu politiku, koji počinje u petak. Sada već ozloglašeni govor potpredsjednika SAD Džej Di Vensa na prošlogodišnjoj Minhenskoj bezbjednosnoj konferenciji, kada je tvrdio da evropske elite guše slobodu govora i otvaraju vrata masovnoj migraciji, označio je trenutak u kojem je Evropa shvatila da joj Trampova administracija više neće biti pouzdan trgovinski i bezbjednosni partner, piše Gardijan. Od tada su evropski lideri i tim Donalda Trampa vodili niz sporova o pitanjima kao što su američki pritisci da se Ukrajina primora na ustupke Rusiji, Trampove prijetnje preuzimanjem Grenlanda, kao i niz američkih protekcionističkih mjera – od carinskih barijera do unutrašnjih zabrana ulaganja. Na tu podjelu je jasno ukazao kanadski premijer Mark Karni u govoru na Svjetskom ekonomskom forumu u Davosu prošlog mjeseca, upozorivši na rascep između SAD i njihovih zapadnih saveznika, navodi Gardijan. Vensova procjena evropskog pada dodatno je ojačana u najnovijoj američkoj bezbjednosnoj strategiji, u kojoj su evropski lideri optuženi da nadgledaju „civilizacijsko brisanje“. Nedavno je Tramp omalovažio hrabrost kojom su se evropski pripadnici NATO snaga borili u Avganistanu, što je duboko uvrijedilo evropske vojne lidere, podsjeća Gardijan. Vens se ove godine ne očekuje u Minhenu, ali će doći državni sekretar SAD Marko Rubio, a najavljen je i dolazak kongresne delegacije Sjedinjenih Američkih Država. Anketa naručena za potrebe izvještaja pokazuje da su Evropljani sve spremniji da djeluju bez američkog vođstva i da smatraju da im ono više nije neophodno. U izvještaju Minhenske bezbjednosne konferencije Tramp se optužuje da pokazuje sklonost ka destrukciji i zauzimanju strane predsjednika Rusije Vladimira Putina. „Većina Evrope posmatra kako SAD tonu u ‘kompetitivni autoritarizam’ sa rastućom zabrinutošću ili čak užasom, pitajući se koliko je zaista otporna američka demokratija“, navodi se u izvještaju. U dokumentu se dodaje da su se SAD okrenule od liberalnih principa koji su podržavali poslijeratni poredak i da Vašington možda stvara postamerički poredak. „Dok zagovornici politika predsjednika Trampa vjeruju da će one ‘učiniti Ameriku ponovo velikom’, kritičari tvrde da su one suštinski jednake ‘samoubistvu supersile’“, piše u izvještaju. Evropski lideri su shvatili da su zavisnost od američke vojske i prilagođavanje dosegli svoje granice, dodaje se u dokumentu. „Evropljani su nedavno morali priznati da je gotovo nemoguće suprotstaviti se trgovinskim sporazumima koji krše pravila otvorene trgovine ili govoriti protiv očiglednih povreda suvereniteta drugih država, ukoliko su u velikoj mjeri zavisni od vojne pomoći zemlje koju optužuju za taktike prinude i potkopavanja postojećih normi“, navodi se u izvještaju. Ističe se da je to posebno „bolna spoznaja“ za Evropljane i neke njihove partnere u indo-pacifičkom regionu, koji su se dugo oslanjali na Vašington da preuzme najteži dio odbrane njihovih interesa. U izvještaju Minhenske bezbjednosne konferencije preporučuje se evropskim liderima da se prilagode tehnikama Trampove administracije i da budu smjeliji u donošenju odluka i načinu komunikacije. Navodi se da oni koji brane međunarodna pravila i institucije moraju biti jednako smjeli kao i oni koji ih žele uništiti. Ukazuje se da je „oslanjanje na sterilna saopštenja, predvidljive konferencije i opreznu diplomatiju“ u svijetu u kojem su protivnici postali nemilosrdniji i inovativniji – recept za neuspjeh. Dodaje se da su u eri politike razaranja oni koji samo stoje po strani u stalnoj opasnosti da budu zatrpani. Navodi se da, s obzirom na obim razaranja koji se već odvija, više nije dovoljno baviti se isključivo reakcijama i ograničenim naporima da se obnovi status kvo. „Oni koji se protive politici razaranja moraju ojačati neophodne strukture, stvoriti nove, održivije nacrte i sami postati hrabri graditelji. Previše toga je u pitanju – zapravo, sve je u pitanju“, zaključuje se u izvještaju. U dokumentu se takođe odbacuje Vensova tvrdnja da su evropske elite postale autoritarni cenzori. Navodi se da su, dok su vodeće ličnosti Trampove administracije optuživale Evropsku uniju i pojedine evropske vlade za cenzuru, a Ukrajinu za odstupanje od demokratskih vrijednosti, u velikoj mjeri izbjegavale bilo kakvu oštru kritiku Moskve, uprkos kontinuiranoj ruskoj represiji i međunarodnoj agresiji. „Nova američka strategija nacionalne bezbjednosti čak ni ne sadrži posebno poglavlje posvećeno Rusiji. Dok je administracija Džoa Bajdena smatrala podršku Ukrajini samoodbranom od ruske agresije, strateškim interesom i moralnom obavezom, Tramp i njegov tim često pokazuju uznemirujuću naklonost prema ruskom predsjedniku Vladimiru Putinu“, navodi se u dokumentu.