Na ovaj dan - 28. januar

2026-01-28 - 06:03

1573. Počela je velika hrvatsko-slovenačka seljačka buna pod vođstvom Matije Gupca. Kmetovi su se podigli na oružje zbog prevelikih poreza i okrutnosti feudalaca. Pobuna je ugušena u krvi 9. februara, a njen vođa zarobljen, i poslije nekoliko dana umro od posljedica mučenja. 1854. Umro je, kao izgnanik, Pero Tomov Petrović, brat Petra II Petrovića Njegoša. U ulozi predsjednika crnogorskog Senata energično se suprotstavio izvršenju Njegoševog testamenta, kojim je za novog vladara Crne Gore bio određen Danilo Stankov Petrović. 1878. U Nju Hejvnu, u Sjedinjenim Američkim Državama, puštena je u rad prva telefonska centrala, dvije godine nakon što je Aleksandar Grejem Bel patentirao telefon. 1912. Kralj Nikola je stigao u Rusiju, s namjerom da u razgovoru s carem Nikolajem III napravi procjenu pozicije Crne Gore na Balkanu u kontekstu nadolazećih vojno-političkih previranja pred Prvi balkanski rat, želeći, istovremeno, da nametne i pitanje teritorijalnog proširenja Crne Gore. 1913. Poslije trodnevnih borbi u Prvom balkanskom ratu, u sklopu operacije za osvajanje Skadra, crnogorska vojska je uz velike gubitke zauzela značajno osmansko uporište Bardanjolt. Prilikom napada na drugi utvrđeni osmanski položaj Taraboš, crnogorska vojska je ponovo imala velike gubitke – nije ga mogla osvojiti jer nije raspolagala jakom artiljerijom velikog kalibra. 1939. Umro je irski pjesnik i dramski pisac Vilijam Batler Jejts, najznačajnija ličnost irskog nacionalnog preporoda. Dobio je Nobelovu nagradu za književnost 1923. godine. 1986. U eksploziji američkog vasionskog šatla „Čalendžer“, 72 sekunde poslije lansiranja iz Kejp Kaneverala, poginulo je svih sedam astronauta. Ta nesreća dovela je do dvoipogodišnjeg prizemljenja flote šatlova. 2005. Osnovan je Pokret za nezavisnu Crnu Goru i konstituisan je Savjet Pokreta sa 132 člana. Izabrano je i Izvršno tijelo Pokreta, a za koordinatore su izabrani Branko Lukovac i Rade Bojović. 2006. U Novom Sadu, u 73. godini preminuo je književnik Duško Trifunović. Slavu je stekao kao tekstopisac rok sastava „Bijelo dugme“, za koji je napisao i čuvene hitove: „Ima neka tajna veza“, „Šta bi dao da si na mom mjestu“, „Glavo luda“... 2002. U Stokholmu je umrla švedska književnica Astrid Lindgren, tvorac Pipi Duge Čarape. Napisala je više od 100 djela, a njene knjige prodate su u više od 100 miliona primjeraka. 2021. Sektor turizma u svijetu izgubio je 1.300 milijardi dolara u 2020. godini, usljed restrikcija kretanja zbog pandemije korona virusa. Dan je zaštite podataka. Cilj obilježavanja je isticanje važnosti očuvanja privatnosti i sigurnosti ličnih podataka, posebno u digitalnom dobu.