Narkotici masovno zarazili brodski prevoz: Morske „mule“

2026-03-07 - 20:17

Cool Carriers, najveći svjetski operater specijalizovan za rashladne teretne brodove sa sjedištem u Stokholmu, završio je prošlu godinu u središtu skandala koji povezuje ovu kompaniju sa švercom narkotika. Skandal je izbio kada je danski javni servis TV2 objavio izveštaj o policijskoj istrazi tokom koje je uhapšena grupa naoružanih kriminalaca, pod sumnjom da su pokušali da prokrijumčare velike količine kokaina u Dansku, piše magazin Biznis i finansije. Prema policijskim izvorima, članovi bande su koristeći motorne čamce izvadili vreće sa drogom iz mora, koje su u blizini danske obale bačene sa brodova Cool Eagle i Cool Explorer. Ovi brodovi su zvanično prevozili banane iz Ekvadora u Sankt Peterburg i nalaze se pod direktnom kontrolom kompanije Cool Carriers, navodi se u izveštaju danske televizije. Švedski pomorski operater, koji upravlja sa više od 50 rashladnih brodova za prevoz voća i druge kvarljive robe širom svijeta, kategorički je odbacio ove optužbe, žaleći se da ga policija nije čak ni kontaktirala u vezi ovog događaja, već da je za sumnje koje mu se stavljaju „na dušu“ saznao iz medija. Parazit brodske industrije U kompaniji objašnjavaju da su brodovi koje iznajmljuju u vlasništvu trećih lica, što znači da kao komercijalni operater, Cool Carriers rezerviše teret, organizuje rukovanje kontejnerima u luci i upravlja komercijalnim troškovima, ali da je izbor posade i nadgledanje svakodnevnih aktivnosti na plovilu u nadležnosti vlasnika broda. Uprava naglašava da je Cool Carriers uveo višestruke mjere zaštite od krijumčarenja, počev od ronilaca koji kontrolišu trup broda, do kompletnih provera tovara prije polaska i strogih pravila koja sprečavaju iskrcavanje posade u lukama visokog rizika, posebno u Južnoj Americi. Pored toga, preduzeće intenzivno sarađuje sa upravama i carinskim službama u lukama, „koje su na kraju i najodgovornije za bezbjednosne mjere u borbi protiv krijumčarenja“, ističe se u saopštenju. Predstavnici švedske kompanije upozoravaju da je trgovina narkoticima postala sistemska prijetnja svjetskom brodarstvu i da je zarazila cijelu industriju. Prema njihovim riječima, taj problem je dostigao tolike razmjere da ga je nemoguće riješiti bez mnogo većeg angažovanja nadležnih državnih službi i njihove bolje saradnje. Narko mafija je postala „parazit brodske industrije“, izjavili su i zvaničnici danskog pomorskog giganta Maersk, nakon afere koja je izbila kada je holandska policija 2023. godine pronašla i zaplijenila osam tona kokaina u rashladnom kontejneru ove kompanije u Roterdamu. To je bila najveća pojedinačna zapljena narkotika u istoriji ove luke, koja je i prije toga imala lošu reputaciju kao jedno od morskih čvorišta za distribuciju droge širom Evrope. Švajcarsko-italijanska korporacija MSC takođe se suočila sa optužbama u javnosti da je bila „infiltrirana“ u posao sa narko kartelima 2019. godine, kada su američki agenti u jednom od njenih brodova koji je pristao u Filadelfiji pronašli 20 tona kokaina, vrijednog preko milijardu dolara. Promjene na krijumčarskoj mapi Narko karteli za krijumčarenje droge sve više koriste velike brodove koji prevoze ogromne količine robe širom svijeta, zato što plove prema unaprijed određenim rutama i drže se zadatog rasporeda. To kriminalcima olakšava da pribave neophodne informacije o njihovom kretanju, detaljno isplaniraju svoje ilegalne operacije, angažuju izvršioce i „podmažu“ tamo gdje treba. Kontejnerski prevoz se uglavnom koristi za ilegalan transport droge na linijama koje vode u evropske luke, dok brodovi za rasute terete, odnosno sirovine, najčešće služe kao „mule“ za tržišta u razvoju. Primetno je da posljednjih godina narko karteli mijenjaju glavne morske rute za krijumčarenje droge. Luke koje su godinama imale reputaciju „loših momaka“ među brodskim pristaništima, poput Roterdama, Antverpena i Alhesirasa, i dalje beleže značajne zapljene narkotika, ali zbog sve oštrijih mjera obezbjeđenja nisu više toliko popularne među kriminalcima. Karteli sada pribjegavaju lukama koje ranije nisu važile kao visokorizične, od kojih se najveći broj nalazi u Turskoj, Istočnoj Evropi, Sjevernoj i Zapadnoj Africi. Ove luke danas služe kao ključne tranzitne tačke, gdje se droga privremeno skladišti ili preusmerava prije nego što nastavi svoj put ka najprofitabilnijim tržištima. Francuska mornarica je u saradnji sa američkim, britanskim i portugalskim agencijama za borbu protiv krijumčarenja droge, u martu prošle godine zaplijenila kokain vrijedan 400 miliona dolara tokom pomorske operacije kod Gvinejskog zaliva. Ova akcija je jedna od najvećih nakon zapljene 24,5 tona kokaina u luci Hamburg u junu 2024. godine, koja je bila rekordna po količini oduzetih narkotika. Te godine, vlasti širom svijeta su pronašle i oduzele 1.838 tona ilegalnih supstanci, od čega je 281 tona činilo kokain. Šverc droge nanosi veću štetu od piraterije Kancelarija Ujedinjenih nacija za droge i kriminal (UNODC) izveštava da je svjetska proizvodnja koke dostigla skoro 2.700 tona, sa približno 355.000 hektara na kojima se uzgaja ova biljka. Koka se najviše gaji u Kolumbiji, slede Peru i Bolivija, dok se manja proizvodnja odvija u Panami, Nikaragvi, Gvatemali i Meksiku. Odnedavno, na listi narko kartela nalazi se i Ekvador, koji se od miroljubive turističke destinacije pretvorio u „ratnu zonu“ zbog međusobnog obračunavanja konkurentskih kriminalnih grupa. Državni službenici i radnici na brodovima se rutinski podmićuju da bi ubacili i sakrili drogu na brodovima, a nad onima koji pokušaju da se odupru bande sprovode stravično nasilje. Pošiljka od 1.000 kilograma kokaina može na ulicama Londona, na primjer, vrijedeti više od 50 miliona dolara, navodi organizacija „Maritime Crimes“, specijalizovana za pomorski kriminal. Krijumčarenje droge morskim putem eksplodiralo je u posljednjih nekoliko godina, upozorava „Maritime Crimes“ u svom najnovijem izveštaju. Pored tradicionalnih taktika da se droga sakriva unutar robe u kontejnerima i lažno deklariše, ili baca u paketima sa broda u more na unaprijed dogovorenim lokacijama, kriminalci sve češće koriste samoploveće polupodmornice (SPSS) za transport velikih količina kokaina. Ova plovila plutaju samo nekoliko centimetara iznad morske površine, pa ih je zato veoma teško uočiti. Stručnjaci za pomorski saobraćaj tvrde da šverc droge nanosi daleko veću štetu brodskoj industriji nego piraterija. Kada kriminalci opljačkaju brodski teret, brodovlasnici često mogu da nadoknade troškove preko osiguranja. Međutim, u slučaju krijumčarenja narkotika, osiguravači odbijaju da isplate štetu ako se dokaže da su članovi posade bili upleteni u kriminalne aktivnosti, bez obzira da li su to učinili zbog novca ili pod prisilom. To na brodovlasnike svaljuje sav finansijski teret za štetu koja je nastala, počev od plaćanja sudskih troškova, pravosudnih kazni i penala kupcima zbog kašnjenja u isporuci robe, do narušene reputacije koja predstavlja najveći gubitak na duži rok.