Naučnici u ledu otkrili soj bakterije star 5.000 godina otporan na antibiotike

2026-02-18 - 08:06

Riječ je o jednoj od najvećih rumunskih i evropskih ledenih pećina - Skerišoari, u kojoj su naučnici pod 5.000 godina starim slojem leda otkrili soj bakterije Psychrobacter SC65A.3, otporan na moderne antibiotike. Od ranije je poznato da bakterije mogu preživjeti hiljadama godina u ekstremnim uslovima: pod drevnim slojevima leda, u permafrostu, pod morima ili u glečerskim jezerima, piše BBC. Naučnici vole da kažu da one „igraju po sopstvenim pravilima“, jer su se vremenom prilagodile preživljavanju i opstanku. Ledeni blok pećine zapremine je 100.000 kubnih metara i star približno 13.000 godina, što ga čini najvećim i najstarijim podzemnim ledenim blokom. Soj otporan na 10 savremenih antibiotika Rumunski naučnici otkrili su da je soj SC65A.3 bakterije Psychrobacter, koja se prilagodila veoma hladnim uslovima, otporan na čak 10 savremenih antibiotika iz osam različitih klasa. "Uprkos svom drevnom porijeklu pokazao je otpornost na više modernih antibiotika i nosi više od stotinu gena povezanih s rezistencijom“, rekla je dr Kristina Purkarea, autorka studije i naučnica na bukureštanskom Institutu za biologiju pri Rumunskoj akademiji. „Deset antibiotika na koje je utvrđena otpornost danas se uveliko koristi u oralnim i injekcionim terapijama kojima se liječe teške bakterijske infekcije, a među njima su tuberkuloza, kolitis i urinarne infekcije“, rekla je Purkarea. Naučnici su upozorili da bi otapanje leda kao posljedica klimatskih promjena moglo osloboditi drevne mikroorganizme, a istovremeno i njihove gene otpornosti, koji bi potom mogli preći na savremene bakterije i dodatno otežati borbu protiv infekcija. No Purkarea kaže da „ovi mikroorganizmi istovremeno proizvode jedinstvene enzime i antimikrobna jedinjenja koja bi mogla poslužiti kao temelj za razvoj novih antibiotika, industrijskih enzima i ostalih biotehnoloških inovacija“. Rezultati, objavljeni u časopisu "Frontiers in Microbiology", otkrivaju da se, s obzirom na to da 20 odsto Zemljine površine čine upravo smrznuta staništa i da niske temperature karakterišu veći dio biosfere, razumijevanje mikroba prilagođenih hladnoći čini sve važnijim usred ubrzanih klimatskih promjena, prenosi portal Popular Science. Drevne bakterije važne za razvoj nauke i medicine Genom Psychrobacter SC65A.3 ima gotovo 600 gena s nepoznatim funkcijama, a oni bi mogli sadržati tragove koji bi mogli poslužiti u liječenju drugih bolesti. Isti genom ima i 11 gena koji bi mogli zaustaviti rast drugih bakterija, gljivica i virusa ili ih uništiti, utvrdili su naučnici. „Ove drevne bakterije od velike su važnosti za nauku i medicinu, no istovremeno je važno s njima pažljivo rukovati u laboratoriji i preduzeti sve bezbjednosne mjere kako bi se na minimum sveo rizik od njihovog nekontrolisanog širenja“, istakla je dr Purkarea. „Proučavanje mikroba iz hiljadugodišnjih ledenih naslaga, poput Psychrobactera SC65A.3, ukazuje na to da se otpornost na antibiotike prirodno razvijala u okruženju i to mnogo prije nego što su počeli da se koriste moderni antibiotici“, kazala je, podsjetivši da s otpornošću bakterija raste i mogućnost da antibiotici kojima trenutno raspolažemo možda neće uspjeti da izliječe brojne infekcije ili će u budućnosti postati zastarjeli. Da bi došli do ovog soja, naučnici su izbušili 25 metara duboku rupu u ledu i prevezli fragmente u laboratoriju u sterilnim kesama. Tamo su analizirali DNK bakterija u ledenim fragmentima kako bi utvrdili na koji su način uspjele da prežive u tako hladnim uslovima. U laboratoriji su izolovali različite bakterijske sojeve i sekvencirali njihove genome. Sekvenciranjem se može utvrditi koji geni omogućavaju soju da preživi na niskim temperaturama, a koji ukazuju na antimikrobnu otpornost i aktivnost. Zatim su testirali otpornost soja SC65A na 28 antibiotika iz 10 klasa. Mnogi od njih se uobičajeno koriste za liječenje bakterijskih infekcija, uključujući antibiotike s genima otpornosti ili mutacijama koje im pomažu da se odupru antibioticima. Na taj način uspjeli su da utvrde prenose li se predviđeni mehanizmi u mjerljivu rezistenciju. Prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije (SZO), antimikrobna rezistencija jedan je od vodećih globalnih zdravstvenih problema, a procjenjuje se da je godišnje odgovorna za milione smrtnih slučajeva širom svijeta.