Naučnici zavirili u srce Mlječnog puta: Tajne rađanja zvijezda

2026-03-02 - 21:37

‘’Ono što gledamo je veoma hladan, gust gas koji se okreće oko supermasivne crne rupe u centru naše galaksije. Dakle, ovo je najoštriji i najširi pogled na taj gas koji smo ikada imali", kaže Stiv Longmor vođa istraživanja sa Univerziteta Džon Murs. Oblaci gasa i prašine, živopisno prikazani na slici, okružuju supermasivnu crnu rupu u galaktičkom mrtvom centru. ‘’Boje koje ovdje vidite nisu zapravo boje koje vidimo našim očima. To su boje koje se vide u radio-talasima. Dakle, ono što ovdje zapravo vidite su različiti molekuli, koje vidimo u centru naše galaksije. Vidimo ove filamente u različitim bojama i vidimo razdvojene boje, što u krajnjoj liniji znači da se molekuli, hemija, fizički uslovi regiona razlikuju u galaktičkom centru na malim razmerama. A to je opet veoma interesantno u smislu razumijevanja formiranja zvezda i toga kakvi su uslovi gasa koji formira te zvijezde“, ističe Ešli Barns naučnik za astronomske podatke - ESA. Proučavajući kako se zvijezde rađaju u ovoj takozvanoj Centralnoj molekularnoj zoni, astronomi mogu bolje razumjeti kako su se galaksije razvijale. ‘’Ono što smo otkrili jeste da gas u centru galaksije ima mnogo energije u sebi. A to znači da ga morate zdrobiti na veoma male veličine prije nego što formira zvijezde. A to znači da kada se zvijezde formiraju, one se formiraju veoma blizu mnogih drugih zvijezda. Sada zamislite zvijezdu koja pokušava da formira planete a nalazi se pored gomile drugih zvijezda čije dejstvo praktično uništava te planete. Potencijalno je populacija planeta veoma drugačija nego ako se zvijezde formiraju potpuno u izolaciji. Dakle, ovo nam daje prozor da razumijemo kako se zvijezde i planete formiraju kada su veoma blizu i zbijene jedna uz drugu, što mislimo da je način na koji se formirala većina zvijezda u univerzumu“, naglašava Longmor. Slika je najveća koju je ikada napravila mreža antena ALMA u pustinji Atakama, u Čileu, jednom od najsušnijih mjesta na Zemlji. Za Stiva i druge učesnike istraživanja, iskustvo je bilo ‘potpuno transformativno’. ‘’Radili smo na ovome kao tim. Preko stotinu naučnika radi na ovome pet ili šest godina i skup podataka je toliko komplikovan da je ovo monumentalno. Potpuno će promijeniti naš pogled na to kako se zvijezde i planete formiraju u okruženju poput našeg Sunčevog sistema, kazao je Longmor.