Normalizacija govora mržnje ozbiljan problem regiona

2026-03-05 - 17:27

Na panelu „Govor mržnje i medijska pismenost“ je poručeno da je potreban kontinuiran i koordinisan pristup u suprostavljanju štetnim narativima, smanjenju društvenih podjela i osiguranju uslova da mediji služe javnom interesu. Kako je saopšteno iz CGO-a, fokus događaja je bio na sve izraženijem govoru mržnje u javnom prostoru, slabostima institucionalnih odgovora i značaju jačanja medijske pismenosti kao ključnog alata za suprotstavljanje štetnim narativima, a u sadržajnom razgovoru su učestvovali predstavnici nevladinih organizacija, fondacija i medija iz Crne Gore, Albanije, Bosne i Hercegovine, Sjeverne Makedonije i Srbije. „Zajednička nit bili su zabrinjavajući trendovi koji svoju refleksiju imaju kroz političke pritiske na medije i kritičare, širenje dezinformacija, normalizaciju govora mržnje i lošu zaštitu novinara i drugih javnih aktera“, navodi se u saopštenju. Predsjednica Centra za istraživačko novinarstvo iz Podgorice, Milka Tadić-Mijović, naglasila je da su neriješeni napadi na novinare među najozbiljnijim problemima u medijskom sektoru u Crnoj Gori, a podsjetila je na ubistvo Duška Jovanovića i ranjavanje Olivere Lakić. „Novinari su izloženi pritiscima i zastrašivanju od strane političkih struktura, a poseban problem predstavljaju neregistrovani onlajn portali koji šire dezinformacije i propagandu, čime se dodatno podriva povjerenje javnosti u medije“, ocijenila je Tadić-Mijović. Izvršna direktorica Fondacije Mediacentar iz Sarajeva Maida Muminović kazala je da u Bosni i Hercegovini snažni politički i ekonomski pritisci sužavaju prostor za nezavisno novinarstvo, politička instrumentalizacija medija i uvođenje restriktivnih zakonskih rješenja koja dodatno ograničavaju slobodu izražavanja i podstiču autocenzuru. „Istovremeno, nedostatak transparentnosti u vlasništvu i finansiranju, kao i slabljenje profesionalnih standarda, doprinose nepovjerenju javnosti i udaljavanju medija od njihove osnovne uloge - služenja javnom interesu“, kazala je Muminović. Projektni koordinator Tirana centra za novinarsku izuzetnost (TCJE) Diego Abedinaj ukazao je na znažnu povezanost političkih i ekonomskih interesa sa medijskim vlasništvom u Albaniji. „Takva situacija stvara finansijsku zavisnost koja vodi autocenzuri i slabljenju uredničke nezavisnosti, dok politička polarizacija dodatno doprinosi normalizaciji govora mržnje u javnom prostoru. Na to se nadovezuje nedostatak medijske pismenosti, zbog čega publika ostaje ranjiva na manipulacije i dezinformacije“, naveo je Abedinaj. Projektna koordinatorka fondacije „Pravo na sliku i reč“ iz Beograda Ivana Lalić Majdak istakla je značajan rast govora mržnje i štetnih narativa u posljednjih godinu i po dana. „Rodno zasnovani i etnički obrasci mržnje sve češće se koriste u napadima na studente, aktiviste, novinare i organizacije civilnog društva u Srbiji, dok regulatorni okvir često ne obezbjeđuje odgovornost za medije koji krše profesionalne i zakonske standarde“, upozorila je Lalić Majdak. Izvršna menadžerka NVO Info-centar iz Skoplja Biljana Bejkova istakla je da je govor mržnje ozbiljan društveni problem i u Sjevernoj Makedoniji. To je, prema njenim riječima, izraženo kada je govor mrženje usmjeren prema etničkim zajednicama, LGBTI+ osobama i ženama u javnom životu. „Iako pravni okvir postoji, njegova primjena ostaje nedosljedna i uglavnom reaktivna. Bez snažnije institucionalne odgovornosti i sistemskog ulaganja u medijsku pismenost štetni narativi će nastaviti da produbljuju društvene podjele“, zaključila je Bejkova. Iz CGO-a u kazali da su panelisti, zajedno sa učesnicima koji su aktivno doprinijeli diskusiji, istakli da je borba protiv govora mržnje neodvojivo povezana sa razvojem medijske pismenosti, jačanjem profesionalnih standarda u medijima i povećanom odgovornošću institucija. „Naglašeno je da individualna inicijativa nije dovoljna, već da je ključna regionalna saradnja, intenzivna razmjena iskustava i sistemsko jačanje kapaciteta organizacija koje se bave unapređenjem medijskog okruženja“, rekli su iz CGO-a. Panel CGO-a okupio je predstavnike organizacija sa Zapadnog Balkana čiji su projekti podržani kroz program „Unaprijeđenje medijske i informativne pismenosti za demokratsko angažovanje – MedIA-Lit“. Program „MedIA-Lit“ sprovodi CGO, u partnerstvu sa Helsinškim odborom za ljudska prava iz Srbije (HCHRS), Helsinškim komitetom za ljudska prava iz Sjeverne Makedonije (MHC), Tirana Centrom za novinarsku izvrsnost iz Albanije (TCJE) i Atlantskom inicijativom (AI) iz BiH, uz finansijsku podršku Evropske unije i kofinansiranje Ministarstva regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama Vlade Crne Gore.