Rusija se direktno umešala u Orbanovu kampanju?

2026-03-14 - 12:17

Mala crna spomen-ploča na fasadi kuće broj 99 na budimpeštanskom bulevaru Andraši podseća na događaj iz novembra 1956. godine. Tada su sovjetske trupe ušle u Mađarsku i brutalno ugušile antikomunističku revoluciju. Ipak, pojedini sovjetski vojnici odbili su da učestvuju u krvoproliću nad mađarskim borcima za slobodu – zbog čega su i sami pogubljeni. Stanovnicima palate koja se nalazi preko puta, ta ploča verovatno nije po volji. U toj zgradi se tada nalazila ambasada Sovjetskog Saveza, gde su izvršena pogubljenja. Danas je to ambasada Ruske Federacije u Mađarskoj. Neki ruski zvaničnici i dalje mađarsku revoluciju iz 1956. godine nazivaju „fašističkim ustankom“. Rusija, koja sebe u mnogo čemu vidi kao naslednicu Sovjetskog Saveza, za događaje iz 1956. nikada se nije izvinila. Gotovo sedamdeset godina kasnije čini se da ta zgrada ponovo igra tužnu ulogu. Ruska ambasada u Budimpešti navodno je postala svojevrsni moskovski komandni centar u mađarskoj izbornoj kampanji. U saradnji s premijerom Viktorom Orbanom, njegovom vladom i partijom Fides, odatle se navodno organizuju prljave kampanje protiv opozicionog kandidata Petera Mađara. Na to ukazuju informacije više istraživačkih novinara, kao i procurele informacije s jedne sednice mađarskog parlamenta. „Polittehnolozi“ u Budimpešti? Već mesecima je jasno da će parlamentarni izbori 12. aprila biti referendum o tome da li će se Mađarska okrenuti Istoku ili Zapadu. Međutim, najnoviji događaji dodatno su zaoštrili situaciju: izjave ruskog predsednika Vladimira Putina o Mađarskoj, kao i prikriveno rusko mešanje, pokazuju da su izbori u Mađarskoj dobili širi evropski i geopolitički značaj. Radi se o tome da li Mađarska pripada Evropskoj uniji i Zapadu ili Rusiji. Prošle nedelje je mađarski istraživački novinar Sabolč Panji sa portala Vsquare, pozivajući se na izvore iz evropskih obaveštajnih službi, objavio da je tročlani tim takozvanih „polittehnologa“ doputovao u Mađarsku kako bi pomogao Orbanu da ponovo pobedi na izborima 12. aprila. U Rusiji se „polittehnolozima“ nazivaju politički savetnici koji već decenijama organizuju Putinove izborne pobede. Armija trolova i manipulacija algoritmima Panji je poznat po pouzdanim istraživačkim tekstovima. Za DW kaže da je informacije o ruskom uticaju na izbore dobio iz tri nezavisna izvora u evropskim obaveštajnim službama. Ruski tim navodno radi pod nadzorom Sergeja Kirijenka, zamenika šefa ruske predsedničke administracije. Njihov zadatak je da organizuju kampanju na društvenim mrežama protiv Petera Mađara i njegove stranke Tisa. „Narativi Orbanove vlade na društvenim mrežama do sada su bili slabi i neefikasni“, kaže Panji. „Rusi žele da pomognu Orbanu svojom armijom trolova, manipulacijama algoritama i sadržajem koji širi strah, kako bi kampanju podigli na novi nivo.“ Upozorenja zapadnih obaveštajnih službi Nedugo nakon Panjijeve objave, mađarski mediji su izvestili da se na zatvorenoj sednici parlamentarnog Odbora za nacionalnu bezbednost govorilo o upozorenjima zapadnih obaveštajnih službi da se u Budimpešti nalaze ruski „polittehnolozi“. Predstavnici vlade su, međutim, rekli da njihovo prisustvo nije potvrđeno. Ove nedelje je list Fajnenšel tajms objavio da je Kremlj angažovao moskovsku IT i propagandnu firmu „Agencija za socijalni dizajn“ (ASP) da pomogne Orbanu u kampanji. Ta agencija je u Rusiji poznata po organizovanju dezinformacionih kampanja i nalazi se pod sankcijama EU, SAD i drugih država. Ruski ambasador napada Mađara Nakon objavljivanja tih informacija, ruska ambasada u Budimpešti dodatno je podstakla spekulacije saopštenjem da novinara Panjija „dobro poznaju“ i da „otvoreno širi dezinformacije“. Ambasada tvrdi da u njoj ne boravi nikakva delegacija pod vođstvom Kirijenka. Istovremeno su pres-služba ambasade i ruski ambasador u Budimpešti, Jevgenij Stanislavov lično napali opozicionog lidera, optužujući ga za širenje lažnih informacija. Peter Mađar je kritikovao rusko mešanje u izbore i napisao ambasadoru: „Mi Mađari smo naslednici boraca za slobodu iz 1956. godine. Niko nas ne može zastrašiti niti ucenjivati.“ Većina Mađara će 12. aprila glasati za to da je mesto Mađarske u evropskom savezu, rekao je Mađar. On je takođe pozvao Orbana da sazove Savet za nacionalnu bezbednost i objasni građanima „šta se zapravo dešava“. Prema anketama, prednost opozicione Tise nad Fidesom drži se na 48 prema 39 odsto već mesecima. Putinovi pouzdani partneri Orban i njegova vlada, kao i Kremlj, odlučno negiraju da Rusija utiče na mađarsku izbornu kampanju. Ipak, Orbanova vlada održava bliže političke odnose sa Rusijom nego sa gotovo bilo kojom drugom državom. Otkako je Orban došao na vlast 2010. godine, on i Putin sastajali su se skoro svake godine. Mađarski premijer, uprkos sankcijama EU i SAD protiv Moskve, i dalje insistira na ruskim isporukama nafte i gasa, kao i na saradnji u oblasti nuklearne energije. Krajem prošle godine Putin je pohvalio Orbana kao „lidera koji zastupa nacionalne interese“ i rekao da će se sa političarima poput njega Evropa „ponovo roditi“. Početkom marta mađarski ministar spoljnih poslova Peter Sijarto boravio je u Moskvi, gde se sastao s Putinom. Kao gest prijateljstva, ruski predsednik predao je Mađarskoj dvojicu ukrajinskih ratnih zarobljenika mađarskog porekla, koji su se prethodno u ruskim propagandnim video-snimcima – prikazivanim i u mađarskim državnim medijima – izjasnili proruski. Prošle nedelje Putin je zapretio da bi Rusija mogla da obustavi isporuke energije Evropi, ali je naglasio da će nastaviti da snabdeva „pouzdane partnere“, među kojima su Mađarska i Slovačka. Istraživački novinar Sabolč Panji smatra da je ta pretnja još jedna vrsta Putinove pomoći Orbanu u kampanji. „On signalizira Mađarima da će benzinske pumpe presušiti i privreda stati ako ne glasaju za njegovog saveznika“, kaže Panji.