Stojović u Trstu: Jačanje regionalne saradnje, evropske integracije i istorijskih veza Crne Gore i Italije

2026-03-20 - 07:54

Poslanik Gordan Stojović, šef delegacije Skupštine Crne Gore pri Parlamentarnoj dimenziji Centralnoevropske inicijative, učestvovao je na svečanoj konferenciji povodom obilježavanja tridesete godišnjice osnivanja Izvršnog sekretarijata CEI-a, održanoj 17. marta u Trstu, saopšteno je iz Skupštine. Kako se navodi, boravak u Trstu bio je još jedna potvrda kontinuiteta diplomatskih, političkih i kulturnih veza između Crne Gore i Italije, uz snažan fokus na savremenu saradnju i zajedničku evropsku perspektivu regiona. Kako je saopšteno iz Skupštine, konferenciju je otvorio generalni sekretar Centralnoevropske inicijative Franko Dal Mas, a učesnicima su se potom obratili ministar vanjskih poslova žItalije Antonio Tajani, predsjednica Odbora za vanjske poslove i odbranu Senata Italije Stefanija Kraksi, šef italijanske delegacije u Parlamentarnoj dimenziji CEI Salvatore Kajata, predsjednik regije Friuli Venecija Đulija Masimilijano Fedriga i predsjednik Instituta za međunarodne odnose Mikele Valensize. U okviru prvog panela, posvećenog ulozi CEI-a u pripremi terena za proširenje EU i jačanju regionalne saradnje, ključno obraćanje imala je ministarka vanjskih poslova Rumunije Oana Țoiu, kao predstavnica predsjedavajuće države CEI-em, a na panelu su učestvovali i ministri vanjskih poslova Srbije, Ukrajine, Moldavije, Slovenije, Bosne i Hercegovine i Hrvatske. Drugi panel bio je usmjeren na stratešku budućnost CEI-a i ulogu Sekretarijata u obezbjeđivanju institucionalnog kontinuiteta i veće vidljivosti organizacije. “Na konferenciji je poručeno da Inicijativa ima strateški značaj kao platforma za regionalno povezivanje, ekonomski razvoj i podršku evropskim integracijama, sa naglaskom na Zapadni Balkan, Ukrajinu i Moldaviju. Istaknuta je uloga CEI-a u povezivanju regionalnih formata poput Savjeta za regionalnu saradnju, SEECP-a i Inicijative tri mora, kao i posvećenost vladavini prava kroz novi program Falkone-Borselino u oblasti pravne diplomatije”, navodi se u saopštenju Skupštine. Tajani je proširenje EU označio kao apsolutni strateški prioritet, najavio pristupanje Italije Inicijativi tri mora kao ključnog partnera i istakao značaj projekata regionalne povezanosti poput koridora IMEC. “Naglašena je i potreba za jačanjem usmjerenja organizacije u narednoj deceniji, uključujući izradu novog Akcionog plana i politički posvećeniji odnos s Evropskom unijom”, dodaje se. Na marginama konferencije, Stojović je imao susrete sa ministrom vanjskih poslova Italije Antoniom Tajanijem i italijanskom senatorkom Stefanijom Kraksi. U razgovoru sa Tajanijem, Stojović je posebno istakao njegov strateški doprinos realizaciji prve faze podmorske energetske interkonekcije — najvećeg infrastrukturnog projekta EU na Balkanu — koja, spajajući dvije obale, postaje najkonkretniji simbol evropske integracije Crne Gore i regiona posredstvom Italije. Tokom sastanka sa senatorkom Kraksi, Stojović se osvrnuo na Protokol o razumijevanju o parlamentarnoj saradnji, potpisan na inicijativu italijanske strane, ističući ga kao temelj za dalji razvoj parlamentarnog dijaloga između dvije zemlje. Evropska integracija Crne Gore potvrđena je kao zajednički strateški prioritet, uz CEI kao platformu koja tu posvećenost pretvara u konkretno djelovanje. “Tokom boravka u Trstu, upriličena je i posjeta grobu Evgenija Popovića, na istorijskom groblju Svete Ane, u cilju odavanja počasti jednom od najznačajnijih, a danas gotovo zaboravljenih pregaoca crnogorske diplomatije — čovjeku koji je kao konzul Knjaževine Crne Gore u Rimu od 1879. do 1914. godine bio ključni oslonac crnogorskog državnog prisustva u Evropi, štiteći interese svoje domovine i njenih građana u jednom od najvažnijih lučkih i trgovačkih središta Sredozemlja, koji je učestvovao u sklapanju dogovora o privrednoj saradnji Italije i Crne Gore, a potom obavljao i najviše državne funkcije kao predsjednik crnogorske Vlade i ministar inostranih poslova (1917–1919), te čijim zalaganjem je Crna Gora, uprkos skromnim resursima mlade države, održavala diplomatski glas u srcu Austrougarske monarhije i na široj evropskoj sceni”, navode iz Skupštine. Stojović je obišao i opštinu Sesto al Regena u regiji Friuli Venecija Đulija, gdje se susreo s predsjednicom Opštine Zaidom Franćesketi. “Ova opština je istorijski povezana s Bokom Kotorskom zahvaljujući pomorsko-plemićkoj porodici Burović — bokeško-kotorskom bratstvu iz Perasta, čiji se jedan ogranak, pod imenom Burovich de Szmajevich, preselio na mletačku kopnenu stranu i za pomorske i vojne zasluge stekao grofovski naslov i feudalne posjede u Sesto al Regena. Palata Burović (Palazzo Burovich) i danas se nalazi u srcu Opštine i služi kao njen sastavni dio — u njoj je smješteno Odjeljenje za građanska stanja. U srdačnom razgovoru, poslanik Stojović i predsjednica Opštine Franćesketi razmijenili su saznanja o zajedničkom nasljeđu porodice Burović i izrazili obostrano interesovanje za jačanje kulturnih veza i saradnje između ove opštine i Boke Kotorske”, dodaju iz Skupštine. Takođe, upriličena je posjeta Palati Gopčević na Velikom kanalu — zdanju koje je 1850. godine podigao Spiridon Gopčević, potomak ugledne porodice porijeklom iz sela Podi iznad Herceg Novog. Palata danas služi kao sjedište Gradskog pozorišnog muzeja „Karlo Šmidl”.