Švedska razmišlja o promjeni valute

2026-01-28 - 07:04

Poslije Bugarske, koja je euro uvela 1. januara ove godine, činilo se da budućnost širenja eurozone barem privremeno nema perspektivu. Međutim, švedska ministarka finansija Elizabet Svanteson je tokom rasprave u parlamentu najavila otvaranje debate o uvođenju eura, piše RTS. "Potrebna je obimna analiza prednosti i mana, među kojima je i razmatranje bezbjednosne situacije", istakla je Svanteson u švedskom parlamentu. Ipak, kako je najavila, to pitanje neće otvarati prije parlamentarnih izbora koji će se održati u septembru. Osim Moderata, u vladajućoj koaliciji desničarskih partija, pokretanje debate o uvođenju eura podržavaju i Stranka centra i Liberali. Sve četiri stranke luevičarske opozicije, koju predvodi Socijaldemokratska partija, protive se uvođenju eura. Građani Švedske odbili uvođenje eura na referendumu Protivljenje promjeni valute pokazali su i građani na referendumu 2003. godine. Uz visoku izlaznost od 82 odsto, 55 procenata birača se izjasnilo protiv uvođenja eura. Među strankama je i tada bilo slično raspoloženje o promjeni valute, osim što Socijaldemokratska stranka tada nije zauzela stav zbog internih nesuglasica. Međutim, Švedska je, prema ugovoru o pristupanju Evropskoj uniji, u obavezi da uvede euro. Za to ne postoji rok, a Švedska je odbila da uđe u program ispunjavanja kriterijuma konvergencije (ERM II), pa samim tim nema ni mogućnost da uvede zajedničku valutu. Euro nije valuta u još pet država članica EU Osim Švedske, euro u Evropskoj uniji ne koriste ni Danska, Mađarska, Poljska, Rumunija i Češka. Jedino Danska nije u obavezi da uvede euro, pošto je dobila izuzeće Mastrihtskim sporazumom iz 1992. godine, a Danci su takvu mogućnost i odbili na referendumu 2000. godine. Preostale četiri zemlje trenutno ne planiraju da počnu da primjenjuju kriterijume konvergencije, zbog čega se ni ne očekuje da u skorije vrijeme prihvate euro.