Zbog pooštrenih pravila ulaska u Šengen, mještanima sela oko Bačke Palanke otežan svakodnevni život

2026-03-09 - 13:26

Zbog pooštrenih pravila ulaska u Šengenski prostor, mještani sremskih sela na granici sa Hrvatskom nemaju svakodnevni pristup sopstvenoj opštini, školama i ljekarima. Dok se najviši politički vrh i javnost u Srbiji već nedjeljama bave posljedicama koje novi evropski sistem kontrole ulazaka u Šengen zonu (EES) ima na njihovo poslovanja, zaboravljeni ostaju oni kojima nova pravila otežavaju svakodnevni život. Riječ je o selima Neštin i Vizić u opštini Bačka Palanka, piše Savremena politika. Mala sela u Sremu, smještena između Fruške gore i Dunava, administrativno pripadaju Bačkoj Palanci, opštini sa suprotne strane rijeke. Između se ne nalazi samo Dunav, već i teritorija Hrvatske, takozvani „džep“, lako prepoznatljiv na kartama Vojvodine, prenosi N1. Zbog takvog geografskog rasporeda, stanovnici ova dva sela u Bačkoj Palanci decenijama svakodnevno prelaze preko teritorije druge države da bi stigli do škole, ljekara ili drugih javnih ustanova. Najkraći put vodi preko graničnog prelaza Bačka Palanka-Ilok, kojim je od Vizića do Bačke Palanke potrebno devet kilometara, a iz Neština oko 13. Kako za Savremenu politiku kaže mještanin Bačke Palanke, prije uvođenja EES sistema sve je funkcionisalo bez većih prepreka. Mještani su svakodnevno prelazili granicu, a problem su bili prebrzo ispunjeni pečati u pasošu, zbog čega je većina bila prinuđena da mijenja dokumenta prije isteka roka. Situacija se promijenila nakon ulaska Hrvatske u Šengen zonu 2023. godine, a stvari su se dodatno zakomplikovale sa početkom primjene evropskog sistema evidencije ulazaka i izlazaka – takozvanog EES-a. Ovaj sistem digitalno registruje svaki ulazak i izlazak državljana trećih zemalja iz Šengen zone, uz strogu primjenu pravila boravka od 90 dana u okviru 180 dana. Iako stanovnici Neština i Vizića preko hrvatske teritorije prolaze samo u tranzitu i to najčešće svega nekoliko minuta, formalno se i takav prelazak računa kao ulazak u Šengen zonu na jedan dan. To znači da mještani brzo ispunjavaju dozvoljeni limit boravka, iako u Hrvatskoj ili bilo kojoj drugoj članici Šengena zapravo ne borave. “Mi prolazimo kroz tih par kilometara puta da bismo stigli do svoje strane. Ako će sad svaki taj prolazak da se računa kao ulazak u Šengen, ispada da ćemo morati da brojimo koliko puta idemo do grada“, kaže mještanin iz Bačke Palanke. Kako su iz Opštine Bačka Palanka naveli za portal, u Viziću živi 240 stanovnika, dok u naseljenom mjestu Neštin živi 613 stanovnika. Dodaju da većina od navedenog broja svakodnevno saobraća na relaciji do Bačke Palanke. “Žitelji ova dva sela pretežno su zaposleni u Bačkoj Palanci, sve administrativne, zdravstvene i ostale potrebe obavljaju u Bačkoj Palanci, dok učenici viših razreda osnovnih škola kao i srednjškolci pohađaju nastavu u Bačkoj Palanci“, naveli su iz Opštine Bačka Palanka. Prema njihovim podacima, iz Neština do Bačke Palanke putuje 8 učenika osnovne škole, iz Vizića njih 5. Dok u srednje škole putuje ukupno 24 učenika iz dva sela. Zbog novih pravila Šengena razmišlja se o alternativnim pravcima. Kako je rekao mještanin Bačke Palanke, jedna od mogućnosti je put preko Banoštora na sremskoj strani Dunava, a zatim prelazak rijeke skelom do Begeča na bačkoj strani. Odatle se put nastavlja ka Bačkoj Palanci. Međutim, ta ruta značajno produžava putovanja. Tako umjesto devet kilometara iz Vizića, odnosno 13 iz Neština, do Bačke Palanke bi se putovalo između 36 i 42 kilometara, uz prelazak Dunava skelom čije trajanje zavisi od vremenskih uslova, vodostaja i organizacija saobraćaja. Dugo obećavani most rješenje Kako je rečeno portalu, Opština Bačka Palanka je više puta tokom prethodne decenije ukazivala na probleme sa kojima se suočavaju mještani ova dva naseljena mjesta. Ideja o izgradnji novog mosta preko Dunava kod Bačke Palanke postoji već godinama i često se pominjala kao trajno rješenje ovog problema. Različite vlade u Beogradu najavljivale su projekat, ali bez konkretnih rokova za početak radova. Krajem decembra prošle godine u Beogradu je potpisan ugovor o izgradnji mosta preko Dunava sa španskom kompanijom „Centunion“. Kako je izjavila tom prilikom ministarka građevinastva, saobraćaja i infrastrukture Aleksandra Sofronijević, most ima veliki značaj za čitavu Vojvodinu, jer će značajno poboljšati kvalitet života sa obije strane reke. U budžetu Srbije za 2026. godinu izgradnja mosta označena je kao prioritetna investicija, a za projekat je opredijeljeno oko 15 milijardi dinara. Kako su za Savremenu politiku rekli iz Opštine Bačka Planka, dogovoren je most u dužini od preko 1.857 metara, čije bi izgradnja trebalo da bude završena za četiri godine. Do tada, svakodnevni život u Neštinu i Viziću nastavlja da zavisi od graničnog prelaza koji je istovremeno i međunarodni punkt i lokalna saobraćajnica. Selaković: Slučaj Bačke Palanke simptom neadekvatnog planiranja Koordinatorka Nacionalnog konventa o EU (NKEU) Bojana Selaković smtra da slučaj Bačke Palanke nije tehnički incident, već politička posljedica višegodišnjeg tapkanja u mjestu u evropskim integracijama. “Kada pregovarački proces stagnira, kada se integracije koriste kao retorički okvir, a ne kao realni reformski proces, onda dolazimo u situaciju da građani ispaštaju zbog predvidivih evropskih pravila. Iz istog razloga poljoprivrednici iz Srbije još uvijek ne mogu da izvoze mlijeko, jaja i pileće meso i za svoje trenutne probleme krive isključivo Evropsku uniju. Zato je Bačka Palanka simptom“, kaže Bojana Selaković. Prema njenim riječima, uvođenje EES sistema nije nepredvidiva kriza, a slučaj Bačke Palanke govori o neadekvatnom planiranju i nedostatku političke volje da se problemi anticipiraju. Dodaje da Evropska unija neće mijenjati svoje sisteme zbog dva sela u Srbiji, ali da je država dužna da pregovara i pobrine se da spriječi štetu po građane. “Država kandidat ima obavezu da pregovara, da traži lokalne režime, da obezbijedi infrastrukturna rešenja prije nego što sistem počne da proizvodi štetu po njene građane. Ovo je moguće i u slučaju mještana sela sa teritorije opštine Bačka Palanka“, navodi Selaković. Dodaje da su na sličan način su vlasti i u Beogradu i u Prištini „zaboravile“ 18 000 Srba sa pasošima Koordinacione uprave Srbije, koji nisu mogli da koriste bezvizni režim ni kada ga je dobila Srbija 2009. godine, a ni Kosovo početkom 2024. godine. “Nacionalni konvent o Evropskoj uniji je bio jedini akter koji je snažno zagovarao i njihovo uključivanje u bezvizni režim i zbog toga bio predmet hajke pojedinih funkcionera kosovske Vlade. Napori su urodili plodom tek krajem 2024. godine, zahvaljujući snažnom angažmanu pojedinih psolanika Evropskog parlamenta, posebno Slovenca, Matijaža Nemeca“, kaže Bojana Selaković. Podsjeća da Srbija već godinama ne otvara nove klastere, jer nema suštinskog napretka u poglavljima 23 i 24, dok je politička usklađenost sa zajedničkom spoljnom i bezbjednosnom politikom EU je parcijalna. “A onda se očekuje da u tehničkim, osjetljivim pitanjima postoji visok nivo poverenja i fleksibilnosti. Kredibilitet u Briselu ne gradi se konferencijama i komunikacijom sa uskim krugom lobista. Evropska unija predstavlja složen sistem odlučivanja koji kombinuje tehničke zahtjeve koje postavlja Evropska komisija sa političkom voljom 27 drža. Povjerenje sa takviom strukturom može da se gradi samo reformama, dosljednošću i usklađivanjem sa pravilima koja želite da primjenjujete“, zaključuje Bojana Selaković.